Ако некогаш сте ги слушнале лекарите да велат „златна крв“, знајте дека не претеруваат. Тие навистина мислат на најретката и највредната крвна група на планетата – нула негативна или Rh-nul.
Таа е толку ретка што се проценува дека помалку од 50 луѓе во целиот свет ја имаат . Затоа се третира како вистинско богатство во медицината. Може да се даде на секого, а само еден поглед на научните трудови за да се види зошто се смета за врв на трансфузијата.
Зошто Rh-nul е најретката и највредната крв во светот
Нулта негативната крвна група е посебна бидејќи на површината на црвените крвни зрнца нема ниту еден Rh антиген. Постојат повеќе од 60 различни антигени во Rh системот, а луѓето со Rh-нулта крв немаат ниту еден. Ова значи дека нивната крв е универзален донатор во ситуации каде што се работи за ретки Rh мутации и спаѓа во најбараните единици во итни и комплицирани случаи. Таа е вредна за научниците како материјал за истражување на структурата на еритроцитите, ретките анемии и генетските нарушувања.
Но, за оние кои го носат, тоа не е луксуз. Напротив, ова е најнезгодната крвна група кога станува збор за примање трансфузија. Тие можат да примат само сопствена крв. Затоа нивните единици се чуваат како најчувствителен материјал – тие буквално се „достапни“ само за самиот давател. Меѓународните пратки на оваа крв се вршат со максимална координација и се третираат како да го транспортирате најскапиот биолошки материјал во светот.
Може ли науката да „создаде“ златна крв во лабораторија?
Иако често се споменува „клонирање на крв“, научниците всушност се обидуваат да произведат црвени крвни зрнца кои функционираат како Rh-null, наместо да копираат цела крвна група. Моментално постојат две насоки на истражување. Првата е производство на црвени крвни зрнца во лабораторија со употреба на матични клетки – или индуцирани плурипотентни матични клетки добиени од кожа или крв, или хематопоетски матични клетки од коскена срцевина. Целта е да се создадат еритроцити без никаков Rh антиген.
Друга насока е генетскиот инженеринг, буквално „исклучување“ на гените што произведуваат Rh антигени, со цел да се создаде функционална, вештачка Rh-нулта крв. И двата методи се во развој и звучат спектакуларно, но реално, сè уште сме далеку од тоа оваа крв да стане достапна во болниците.
И покрај сè, научниците веруваат дека на крајот ќе можат да создадат стабилна синтетичка верзија на златна крв. Кога ова ќе се случи, ќе се реши еден од најголемите проблеми во трансфузиолошката медицина, фактот дека постојат луѓе чија крвна група не може да се замени со ништо друго освен со нивната.
